Opiniestuk over het centraliseren van het historisch gemeentearchief van Sluis in Middelburg.
Gegenereerd met Google AI (2026). Geverifieerd en gecorrigeerd door de redactie van de vereniging.
Het klinkt de coalitiepartijen VVD, Sluis Lokaal en CDA in de gemeente Sluis waarschijnlijk als muziek in de oren: een volledig digitaal archief. Geen ‘stoffige kelders’ meer aan de Nieuwstraat in Oostburg, geen vierkante meters die beslag leggen op het gemeentelijk vastgoed, en alles zo genaamd met één muisklik beschikbaar. Tijdens de verhitte gemeenteraadsvergadering van donderdag 24 september 2026 stemden deze partijen definitief in met de verhuizing van het historische archief van Oostburg naar het Zeeuws Archief in Middelburg. Een herontwikkeling van het vastgoed – nadat een eerdere grondruil met ZorgSaam klapte – krijgt zo een prachtig modernistische rechtvaardiging. Maar wie door deze digitale utopie heen kijkt, ziet een bittere realiteit: deze politieke kortzichtigheid negeert wetgeving, onderschat de structurele kosten gigantisch en verkoopt de cultuurhistorische identiteit van West Zeeuws-Vlaanderen.
De grootste drogreden die de coalitie van VVD, Sluis Lokaal en CDA de burgers voorspiegelt, is dat digitalisering en centralisering een bezuiniging opleveren. Dit is een financiële dooddoener. Een fysiek document in het moderne, duurzame depot in Oostburg blijft eeuwenlang intact zonder dat er softwarelicenties nodig zijn. Een digitaal e-depot in Middelburg daarentegen is een bodemloze put van structurele extra lasten. Software veroudert, bestandformaten muteren en cybersecurity vereist constante, peperdure investeringen. De transitie levert geen besparing op, maar zadelt de gemeentebegroting op met een permanente IT-last. Het argument van het college dat lokaal beheer miljoenen extra zou kosten, miskent de onzichtbare, terug kerende exploitatielasten van een digitaal depot.
Daarnaast botst deze politieke dadendrang frontaal met de juridische realiteit van de Archiefwet, de Wet open overheid (Woo) en de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). De coalitie verschuilt zich achter de nieuwe Archiefwet die in 2027 ingaat en claimt dat privacyregels lokaal beheer onmogelijk maken. Het tegendeel is waar: juist massale online publicatie vormt een digitaal mijnenveld onder de AVG. Het historisch archief in Oostburg zit vol met gevoelige persoonsgegevens van soms nog levende inwoners van de gemeente Sluis. Waar een professionele archivaris in de studiezaal handmatig en secuur kan filteren wie wat mag inzien, eist digitale ontsluiting een onbetaalbare en risicovolle controle van miljoenen pagina’s.
Om deze operatie op papier toch sluitend te krijgen, sanctioneert de coalitie een onbegrijpelijke managementfout: het wegsaneren van de professionele archivaris onder het mom van de ‘krappe arbeidsmarkt’. Het idee dat een reguliere beleidsambtenaar of de gemeentesecretaris deze taak er ‘even bij doet’, getuigt van een stuitend gebrek aan historisch en bestuurlijk besef. Een gemeentesecretaris opereert in de waan van de politieke dag; een archivaris bewaakt de continuïteit van de lokale democratie. Het beheren van erfgoed is een hooggekwalificeerd specialisme. Wie de archivaris wegbezuinigt, organiseert bewust zijn eigen informatieverlies en riskeert claims wegens het overtreden van de wettelijke zorgplicht.
Het pijnlijkste neveneffect van deze centralisatiedrift is de totale verloochening van de lokale binding door partijen die pretenderen er ‘voor de regio’ te zijn. De opstelling van Sluis Lokaal is hierbij wel het meest wrang; de partij stemde blind mee met het college. In het debat van de raad werd al schertsend gevraagd of we de partij niet beter ‘Sluis Veraf’ kunnen noemen. Door het archief fysiek uit Oostburg weg te halen en over te brengen naar de overkant van de Westerschelde, wordt de historie van Sluis letterlijk en figuurlijk op afstand geplaatst. Een archief hoort daar waar de geschiedenis is geschreven. Voor een lokale historicus, een heemkunde kring of een scholier uit West-Zeeuws-Vlaanderen is de drempel naar Middelburg fysiek en mentaal te groot. De ‘historische sensatie’ – het daadwerkelijk kunnen bestuderen van de originele, eeuwenoude documenten – wordt door VVD, Sluis Lokaal en CDA ingeruild voor een plat, digitaal surrogaat op een beeld scherm.
Met het verwerpen van de oppositie-motie op 24 september is het doek definitief gevallen voor het gemeentearchief. Het is een gotspe dat de Sluise burger straks moet betalen voor de diefstal van zijn eigen geschiedenis. Dit gemeentebestuur heeft zijn eigen verleden weggesaneerd en daarmee ook het recht verspeeld om geloofwaardig over de toekomst van Sluis te beslissen.
Noot van de redactie:
Voorts willen wij onze lezers erop attenderen dat het archief van de gemeente Sluis slechts beperkt gedigitaliseerd zal worden, met name de burgerlijke stand en de bouwvergunningen. Vrijwel alle andere stukken, het overgrote deel, zijn alleen fysiek in Middelburg te raadplegen. Dit frustreert onderzoek.
De opslag en het beheer van de gemeentelijke archivalia in het Zeeuws Archief zijn niet gratis. Er hangt een prijskaartje aan. Een bedrag dat de gemeente jaarlijks zal moeten ophoesten. Dit geldt overigens ook voor het digitaliseren van archivalia.
Tot slot, na het vertrek van de archivaris Geert Stroo heeft de gemeente geen archivaris meer in dienst genomen. Zogenaamd omdat die niet te vinden was, in werkelijkheid omdat er nooit een vacature is uitgeschreven. Een bezuiniging die niet als zodanig mocht worden genoemd.